Yarın Ankara‘da başlayacak ve iki gün sürecek NATO Zirvesi, gerek ittifakın ABD yönetiminin yaklaşımı nedeniyle içinden geçtiği zorlu dönem gerekse uluslararası konjonktür nedeniyle önem düzeyi en yüksek toplantılardan biri olarak görülüyor.
Uluslararası jeopolitik şartların geldiği nokta itibarıyla NATO müttefikleri belirleyici nitelikte kararlar alabilir.
Bu durum, hem NATO hem de ittifakın görev alanına giren coğrafya açısından geçerli.
Zirve, özellikle ABD’de Ocak 2025’te başlayan ikinci Donald Trump döneminde NATO içi tartışma ve gerginliklerin hiç eksik olmadığı ve eskisine oranla çok daha yoğun yaşandığı bir dönemde yapılacak.
ABD’nin Avrupa’daki uzun vadeli rolüne ilişkin belirsizlik tamamen giderilebilmiş değil.
Bu belirsizlik de NATO’nun ihtilaf potansiyeli yüksek bir ittifak görünümünün sürmesine neden oluyor.
Avrupa, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana kendisini en fazla tehdit altında hissettiği dönemlerden birinden geçiyor.
Avrupa-Atlantik güvenlik mimarisi de bir süredir ciddi sınamalarla karşı karşıya.
Rusya’nın Şubat 2022’de başlattığı Ukrayna savaşı, Çin’in stratejik rakip olarak yükselişinin sürmesi, Orta Doğu‘da ABD-İsrail/İran savaşının iyice derinleştirdiği istikrarsızlık bunlardan öne çıkanlar.
NATO’nun görev alanına giren coğrafi bölgelerde sorunlu alanların sayısının aynı anda bu kadar artıp çoğu noktada kesişmesi, örneğine çok rastlanan bir durum değil.
NATO, böyle bir ortamda üyeleri arasındaki farklı perspektifleri uyumlu hale getirme ve stratejik yönü konusunda belirleyici kararlar alma aşamasında.
Tüm bu tablo dikkate alındığında Ankara Zirvesi, NATO açısından bir siyasi stres testi niteliğinde olacak.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 2 Temmuz’da yaptığı açıklamada, “İnsanlık tarihinin belki en başarılı güvenlik ittifaklarından birinin bu tarihi dönemeçte, eşikte, bu kadar belirsizliğin olduğu bir dönemde bir araya geliyor olması bence tarihte görülen NATO tarihinin en büyük zirvesi olacak” dedi.
Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler de 18 Haziran’daki NATO Savunma Bakanları Toplantısı sonrası yaptığı açıklamada, Ankara Zirvesi’ni yalnızca bir liderler toplantısı olarak görmediklerinin altını çizmişti:
“Bu zirvenin, NATO’nun değişen güvenlik ortamına uyum sağlama kararlılığını ortaya koyacağı ve geleceğe yönelik stratejik yöneliminin şekilleneceği önemli bir dönüm noktası olacağını değerlendiriyoruz.”
Bazı diplomatlar Atlantik’in iki yakasında yaşanan sorun ve gerginlikler dikkate alındığında, Trump’ın zirveye katılacak olmasını bile başlı başına bir başarı olarak değerlendiriyor.
Bununla birlikte Ankara Zirvesi’nin potansiyel sonuçları dikkate alındığında, Trump’ın katılımının ikinci planda kaldığını düşünenler çoğunlukta.
Zirveden ne tür sonuçlar çıkabilir?
NATO çevrelerinde yapılan değerlendirmeler, zirvenin birçok açıdan ittifaktaki dengeler ile güç dağılımını ve bunlara bağlı olarak özellikle Avrupa güvenlik mimarisini değiştireceği yönünde.
İttifak içi güven ortamının zedelendiği bir dönemde NATO’nun taahhütlerini somut sonuçlara dönüştürüp dönüştüremeyeceğini ortaya koyacak olan zirvenin yaratacağı olası değişikliklerden öne çıkanları şu şekilde sıralamak mümkün:
Birlik görüntüsü önemli
Üst düzey bir NATO diplomatına göre tüm bu sonuçların hayata geçirilebilmesi için “her şeyden önce zirvenin kazasız belasız bitirilmesi ve mutlu bir aile tablosu çizilebilmesi” gerekiyor.
Ankara’da kamuoyuna yansıyan anlaşmazlıklardan kaçınmak ve müttefiklerin birliğini sergilemek, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’nin de öncelikli hedefleri arasında yer alıyor.
Mark Rutte, Ankara Zirvesi’ni gerçekten önemli gören isimler arasında.
Rutte, 25 Haziran’da Atlantik Konseyi’nde yaptığı açıklamada, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in taahhütlerden değil onların uygulanmasından korktuğunu söyledi.
Rutte, 2025’teki Lahey Zirvesi’nde verilen taahhütlerin yerine getireleceği yerin Ankara Zirvesi olduğu görüşünde.
Ortak savunma hamlelerinin son dönemde gündemin en üst sıralarına yükseldiği Avrupa Birliği’nden (AB) zirveye bakış da dikkat çekici.
AB Dışişleri ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, geçen hafta medyaya yaptığı açıklamada Ankara Zirvesi’ni önemli bulduklarını vurgulayarak, “Her zirve için tarihi denir ancak bu kez gerçekten öyle” demişti.
